Şeker Hastalığı Tedavisi

Şeker hastalığı (diyabet ya da diabetes mellitus), günümüzde tedavisi olan vücudun insülin üretmediği ya da insülini etkin bir şekilde kullanamadığı kronik bir hastalıktır. Günümüzün vebası olsa da bazı insanlar ancak tanı konduğunda “diyabet hastalığı nedir?” diye bir soru işareti oluşuyor. Oysa bu hastalık için önceden bilinçlenmek çok önemlidir. Diyabet tedavisi esas olarak, kan şekerini güvenli sınıra çekmek ve komplikasyon riskini azaltarak diyabet hastası kişinin günlük görevlerini yerine getirmesine yardımcı olmayı amaç edinir. Şeker ilaçları diyabet tedavisinde ilk akla gelen seçeneklerden biridir. Daha sonra düzenli olarak egzersiz ve diyete uymak da ilk seçeneklerin arasına girer. Ve bazı tip 2 diyabet vakaları, yaşam tarzı değiştirilerek %5 oranında düzeltilebilmektedir.

Diyabet başlangıcı olan bir kişi düzenli, ölçülü – yoğun egzersiz, kilo kaybı ve dengeli düşük şekerli diyetle kandaki yüksek glikoz miktarını tersine çevirebilir. Ancak bunların hiçbiri tam bir diyabet tedavisi sağlamaz. Kandaki glikoz seviyesini kontrol etmek için bazı haplar gerekebilir. Tip 1 diyabeti olan kişiler için ise şu an için tek kontrol yöntemi insülini enjeksiyon yolu ile dışarıdan almaktır. Günün doğru saatlerinde insülin almak, diyabet hastası bir kişinin yaşam kalitesini artırabilir. Ancak tip 2 diyabet hastalarında insülin çoğu zaman aslında gerekli değildir.

Şeker İlaçları

Tip 2 diyabetiniz varsa arada bir sağlıklı yemek ve fiziksel aktivitelere katılmak yeterli olmaz. Hatta bu nedenle tip 2 diyabet ilaçları kullanan hastaların birçoğu “şekeri ne düşürür?” diye merak etmektedir. Diyabet tedavisi ameliyat haricinde kesin bir yöntem içermez. Bu durumda hâlâ açlık kan şekeri değeri nasıl düşer diye merak eden okurlar için yazımızda bazı diyabet tedavisi yöntemini belirttik. Tip 2 diyabet için verilen ilaçlar ile başlayalım.

Metformin, tip 2 diyabet hastası bir kişinin hap ya da sıvı formda alabileceği şeker ilaçları arasındadır. Kan şekerini düşürmeye yardım eder ve insülinin daha etkili kullanılmasını sağlar, kilo kaybına yardım eder dolayısıyla diyabet etkilerini de azaltabilir. Sık idrara çıkma da diyabet etkilerinden biridir. Diğer ağızdan alınan ilaçlar da Tip 2 diyabeti olan kişilerin kandaki glikoz seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir. Bazı ilaçlar, öğün dışında alındığı zaman kan şekerini çok fazla düşürür ve hipoglisemiye, yani kan şekerinde düşmeye neden olur. Doktorunuz reçetenizi yazdığında bu konuyu sorun ve olası yan etkiler hakkında bilgi alın. Bir tek ilaç almak kandaki glikoz oranında istenen etkiyi yapmayacaksa, doktorunuz bu ilaçlara ek ilaçlar da yazabilir. Buna kombine tedavi denir.

Diğer Tedaviler

Bazı daha yeni ve deneysel tedaviler de kan glikoz seviyesi ve diyabet üzerinde olumlu etkiler göstermiştir.

Bariatrik (Obezite) Cerrahi

Kilo verme cerrahisi olarak da bilinir. Obezite ve “yağ hücresi kaynaklı” tip 2 diyabet hastalarının normal kan glikoz seviyesine dönmelerine yardımcı olabilmektedir.

Diyabet (Metabolik) Cerrahi

Yüksek olan şekerin kontrol edilmesi gerekir. Şeker hastaları için diyabetten daha kötü olan şey diyabetin sonuçlarıdır. Genel olarak insülin duyarlılığı ile ilgili bir hastalık olarak gözükse de diyabet tedavisi yapılması gereken önemli bir hastalıktır. Aksi takdirde iç organlara da zarar vermesi muhtemeldir. Bu nedenle hastaların yüksek kan şekerini dengelemesi gerekir. Şekeri düşüren geçici çözümler fayda etmediğinde ise şeker ameliyatı diyabet tedavisi için düşünülmesi gereken bir yöntemdir. Diyabetin ameliyat ile tedavisinde ortaya çıkan sonuç hastaları memnun etmektedir.

İleal interpozisyon ve transit bipartisyon ameliyatları ile diyabet tedavisi mümkündür. Diyabet tedavisi olarak çok önemli bir paya sahip olan ameliyat, yaşanan gelişmelerle yüksek başarı oranı sağlamıştır. Diğer diyabet tedavileri sonucunda başarı sağlayamayan ve şeker yüksekliği devam eden hastalar için metabolik cerrahi düşünülmelidir.

Yapay Pankreas

Yapay bir pankreas, hibrid kapalı döngü sistemi olarak da bilinir ve her beş dakikada bir kan şekeri seviyesini ölçüp sistemin çalışmasını temin etmek için otomatik olarak gerekli miktarlarda insülini dengeler. Tıbbi çalışanlar, ebeveynler ya da bakım sağlayıcılar tarafından uzaktan izleme yapılması da mümkündür. Yemek zamanları hala insülin miktarının manuel olarak ayarlanmasını gerektirir, ancak diyabetli kişilerin kan şekerini ölçmek veya ilaç kullanarak glikozu azaltmak için uyanmadan gece boyunca uyumalarına izin verebilir.

Pankreatik Adacık Nakli

Adacıklar, insülin üreten hücre kümeleridir. Tip 1 diyabetli bir kişinin bağışıklık sistemi bunlara saldırır.
Transplantasyon işleminde bağışlanmış, işlevsel bir pankreastan adacıklar alır ve tahrip olmuş adacıkları, tip 1 diyabetli bir insanda değiştirir. Bu sadece kayıtlı araştırma çalışmaları ile uygulanan deneysel bir tedavidir.
Sonuçlar, çoğunlukla diyabetli kişinin ne kadar süredir diyabet hastası olduğuna, insülin alıp almadığına ve kilo kaybı miktarına göre değişmektedir.

Fiziksel Aktivite

Fiziksel aktivite diyabet kontrolü ve kalp rahatsızlıkları ve yüksek kan basıncı gibi komplikasyonları önlemenin önemli bir parçasıdır. Tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri seviyesini kontrol altına almaya yardım edecek son derece etkili bir yoldur. Çünkü kan şekerini enerji harcayarak kaslarımız yolu ile tüketebiliriz. Haftada birkaç günden fazla 30 dakikalık hafif yürüyüş gibi egzersizleri deneyin.

Egzersiz

Fiziksel aktivite vücuttaki glikozu kullanmak ve kasları insüline daha duyarlı hale getirmek için hayati öneme sahiptir. The American Diabetes Association (ADA), haftada en az 5 gün 30 dakika orta – ağır egzersiz yapmayı tavsiye etmektedir.
Egzersiz, erken dönemdeki diyabeti (pre-diyabet) geriletmeye çekmeye yardımcı olabilmektedir.
Aerobik egzersizleri, kilo yönetimini, kandaki glikozu azaltmayı ve vücuttaki insülinin kullanımını desteklemektedir.
Örneğin;

  • Tempolu ya da uzun yürüyüşler
  • Pedal çevirme, açık havada ya da bir makine ile
  • Dans
  • Su aerobiği ya da düşük etkili aerobik sınıfları
  • Yüzme
  • Raket sporları
  • Merdiven çıkmak
  • Kürek çekmek
  • Bahçe işleri

Kas geliştirme, vücudun dinlenme halindeyken yaktığı glikoz miktarını artırdığından kas geliştirme de önemlidir.
Eğer doktorunuz, idrarda keton bulursa, bu vücudun glikoz yerine yağ yaktığı anlamına gelir. Aşırı keton son derece tehlikeli olabilir, vücut bu atığın yüksek seviyelerde üretimini kaldıramayabilir. İdrarda keton bulunduğu takdirde egzersiz yapmayın.

Beslenme

Şeker hastalığına ne iyi gelir diye düşündüğünüzde aklınızda ilk yemekler canlanıyordur. Zaten şekeri ne düşürür diye merak eden insanların yine ilk uğrak noktası şekeri düşüren yiyecekler olacaktır. Şekerin yiyeceklerle düşmesi ise yine diyabet tedavisi için anlık geçici bir yöntemdir. Fakat iyi bir beslenme planı, tip 1 ya da tip 2 diyabet hastası olanlar için önemlidir. Bu beslenme planı hem kilo vermeye hem de komplikasyon ortaya çıkma riskini azaltmaya yardımcı olur.

Diyet

Diyabet hastası olan bir kişi hoşuna giden besinleri tüketmeye devam edebilir, fakat daha seyrek ve daha az porsiyonlar tüketmelidir. Bir doktor ya da diyetisyenin tavsiyesine göre hareket edin, her gruptan besinleri içeren bir beslenme planı uygulayın ve önerilen miktarlara bağlı kalın. Porsiyonların boyutu diyabetli hastalar için çok önemlidir. Bu konu hakkında bir diyetisyenle görüşün.

Diyabetli Kişiler İçin En Uygun Besin Grupları

Sebzeler

  • Brokoli
  • Havuç
  • Domates
  • Biber
  • Lifli yapraklar, lahana vb.
  • Patates
  • Mısır
  • Yeşil fasulye

Meyveler

Karpuz gibi yüksek şeker içeren meyveler konusunda dikkatli olmak gerekir. Ancak aşağıdaki belirtilen meyvelerin ölçülü tüketilmesi diyabet hastaları için büyük besinsel fayda sağlayacaktır:

  • Portakal
  • Böğürtlen gibi etli ve zarlı Kabuksuz meyveler
  • Kavun
  • Elma
  • Üzüm
  • Muz

Tahıllar

Tam tahıllar (aşağıdakiler dahil), diyabetli bir kişinin diyetindeki tüm tahılların en az yarısını oluşturmalıdır:

  • Yulaf
  • Arpa
  • Kinoa
  • İri taneli mısır unu
  • Pirinç
  • Buğday

Ekmek, makarna ve tahıl gevreği gibi belli besinler tam tahıllı ürünlerden yapılabilir.

Proteinler

Düşük yağlı ve yağsız proteinler, yağ ve glikoz seviyelerini zorlamadan kas kütlesini oluşturmaya yardımcı olabilir:
Yağsız et ve yeşil sebzeler şeker hastalığı olan insanlar için lezzetli ve güvenli yiyeceklerdir.

  • Yumurta
  • Yağsız sığır eti
  • Balık
  • Derisiz tavuk ya da hindi
  • Yer fıstığı ve diğer kuruyemişler
  • Kuru fasulye
    Bezelye, nohut
  • Tofu gibi ete alternatif yiyecekler

Süt ürünleri

Sadece az yağlı ya da yağsız süt ürünleri tüketin, peynir, süt, yoğurt vs.
Tüm yağlar diyabet için kötü değildir. Ve baz tür yağlar kalbi diyabet etkilerinden korumak için iyidir:

  • Tohum ve taneler
  • Somon, ton ve uskumru
  • Avokado
  • Zeytinyağı gibi yağlar

Kaçınılması gereken yiyecekler

Bir diyabetlinin diyetinde şunlar olmamalıdır:

  • Kızartılmış yiyecekler
  • Patates cipsi gibi tuzlu yiyecekler
  • Şeker, dondurma, kek gibi şekerli yiyecekler
  • Soa ve enerji içecekleri gibi ilave şeker içeren yiyecekler

Tatlandırılmış içeceklerin yerine su içilmelidir. Kahve ya da çay için şeker yerine yapay tatlandırıcıları tercih edin. Kadınlar günde birden fazla alkollü içecek tüketmemeli ve erkekler de alkol alımını en fazla iki içki ile sınırlamalıdır.
Alkol, insülin alan kişilerde kan glikoz değerini çok fazla düşürerek hipoglisemiye yol açabilir. Alkol alırken yemek yemek bu riski azaltacaktır.