Şeker Hastalığında Kontrol ve Takip
ŞEKER
KONTROLÜ
Şeker Hastalığında Kontrol ve Takip
ŞEKER
KONTROLÜ
Anasayfa Şeker Hastalığı Şeker Hastalığında Kontrol ve Takip

Şeker Hastalığında Kontrol ve Takip

Şeker Hastalığında Kontrol ve Takip

Şeker hastalığı olarak bilinen diyabet, kandaki şeker oranının normal değerlerin üzerinde olmasıyla gerçekleşir. Şeker, belli bir değerin üzerine çıktığında enerji üretimi için nakledilemeyerek vücuda zarar vermeye başlar. Bu durumda, şeker kontrolü diyabet hastalığında dikkat edilmesi gereken bir husus olarak kabul eidlmelidir. Vücut sağlığı için, kan şekerinin belli bir oranın üzerinde ya da altında seyretmemesi, eğer değerlerde bir bozulma söz konusuysa stabilizasyonun doktor kontrolünde sağlanması gerekir.

Kan Şekeri (Glukoz) Nedir?

Glukoz, besinler yoluyla vücuda geçen bir enerji kaynağıdır. Bir karbonhidrat çeşidi olmakla birlikte, basit karbonhidrat olarak bilinen monosakkarit sınıfındadır. Meyvelerden, sebzelerden, süt ürünlerinden ve işlenmiş gıdalardan elde edilen glukoz, vücudun faaliyetlerini sağlıklı bir biçimde yürütebilmesi için gereken enerjiyi sağlar. Dolayısıyla, vücudun fazlasıyla ihtiyaç duyduğu bir maddedir ve enerjinin sürekliliği için düzenli olarak alınması gerekir.

Glukoz Seviyesi Ne Zaman Risk Yaratır?

Kan şekeri, vücut sağlığı için gerekli bir madde olmakla birlikte, belli ölçütlerin üzerinde ya da altında olması ciddi sağlık risklerine sebep olur. Eğer standart seviyenin altında olursa, vücutta kronik yorgunluk, hâlsizlik gibi durumlar ve bayılma gibi semptomlar görülebilir. Belli bir seviyenin üzerine çıktığında ise, insülin direncine sebep olacağı için enerji tüketimi için kullanılamayacak bir hâle gelir ve organlara hasar vermeye başlar. Böyle durumların önüne geçmek için kan şekeri düzenli olarak ölçülmelidir.

Şeker Kontrolü Hangi Durumlarda Yapılmalıdır?

Diyabet, birçok farklı etkene bağlı olarak gelişebilen bir hastalıktır. Yorgunluk, hâlsizlik, iştah kaybı veya aşırı iştah, idrar sıklığı, susama, ani öfke krizleri gibi diyabete özgü belirtiler görülüyorsa, mutlaka şeker kontrolü yapılması gerekir. Diyabet ne kadar erken tespit edilirse tedavisi o kadar kolay olacaktır. Kan şekeri yüksekliği veya düşüklüğüne sebep olan etkenler devam ettikçe riskin daha çok artacağını unutmamak gerekir.

Aile hikâyesi de diyabet tanısı için son derece önemlidir. Ailesinde ya da yakın akrabalarında diyabet olan kişilerin bu hastalığa yakalanma riski diğerlerine göre daha yüksektir. Dolayısıyla, bu kişilerin kan şekeri ölçümlerini düzenli olarak yapmaları gerekir. Tüm bunlarla birlikte, aşırı kilolu kişiler de risk grubundadır. Özellikle Tip 2 diyabetin aşırı kilo durumuna bağlı olarak görüldüğünü gözden kaçırmamak gerekir.

Hangi Sıklıkla Ölçüm Yapmalıdır?

Kandaki şeker seviyesi sabit bir değere sahip değildir. Alınan gıdalara, gündelik hareketlere, strese, vücut aktivitesine ve buna bağlı etkenlere göre değişir. Açlık ve tokluk durumundaki kan şekerleri de farklı değerlere sahiptir. Diyabet tedavisi gören hastaların, hastalığın seyrini kontrol etmeleri için kan şekerlerini sıklıkla ölçmeleri gerekir. Bu ölçüm, günde belirli zamanlarda yapılmalı ve elde edilen veriler tedavinin etkili hâle getirilmesi için kullanılmalıdır.

Kan şekeri kontrolü için gereken zaman aralıkları, Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Diyabet Federasyonu tarafından belirlenmiştir. Bu kontrol yalnızca şeker hastaları için geçerli değildir:

  • Tip 1 ve Tip 2 diyabet hastalarının günde iki defa kan şekerlerini ölçmeleri gerekir.

  • Diyet uygulanan hastalarda günde en az bir kere ölçüm yapılması gerekir. Eğer kan şekeri rutin seviyenin altında veya üzerindeyse diyette değişiklik yapılmalıdır.

  • Oral yollarla ilaç kullanan diyabet hastaları, kahvaltıdan önce ve kahvaltıdan iki saat sonra olmak üzere günde iki kere ölçüm yapmalıdır. Bu uygulamanın amacı, açlık ve tokluk kan şekerinin tespit edilmesidir. Bu ölçümlerin doktora düzenli olarak bildirilmesi gerekir. Kan şekerindeki değişimler tedavide kullanılacak bir veri olarak kabul edilmelidir.

  • Gebelik döneminde kan şekerinin günde dört kez ölçülmesi gerekebilir. Bu ölçümler sabah, öğle, akşam ve gece öğünlerinden önce yapılmalıdır.

  • İnsülin pompası veya insülin enjeksiyonu kullanan hastaların ölçüm aralıkları da kullanım saatlerine göre düzenlenebilir.

Kan Şekeri Hangi Cihazlarla Ölçülür?

Şeker ölçümü her gün doktor kontrolünde yapılamayabilir. Bu yüzden, diyabet hastalarının evde ölçüm yapabilmeleri gerekir. Bu ölçüm için özel bir cihaz kullanılmaktadır. Ölçüm için kullanılan çubukların ucunda glikoz oksidaz içerikli uçlar bulunur. Strip olarak da bilinen bu çubuklar üzerine uçtaki iğne ile kan damlatılması gerekir. Kandaki şeker oranı, strip kutusu üzerindeki renk kataloğuna göre tespit edilir.

Strip ölçümü, ucuz ve güvenilir bir yöntem olduğu için tercih edilmektedir. Ancak bunun dışında, şeker ölçümü yapan farklı cihazlar da bulunmaktadır. Bunlardan birçoğu strip gibi çalışarak, kandaki şeker oranını dijital rakamlar ile gösterir. Diğer yandan, parmağın delinmesine ihtiyaç duymadan çalışan cihazlar da bulunmaktadır. Ancak kan şekeri ölçümü cihazlarının hepsinin güvenilir olduğunu söylemek mümkün değildir. Gündelik ölçüm için kullanılacak cihaz, doktora danışılmalı ve onun onayıyla satın alınmalıdır. Nitekim ölçümlerde yanlış sonuçlar elde etmek tedavinin seyrini ciddi anlamda bozabilir.

İdrar Şekeri Kontrol Edilmeli Mi?

İdrarda şeker görülmesi, nadir rastlanan bir durumdur. Vücuttaki şeker oranı yüksek bir seviyedeyse, idrar yoluyla dışarı atılır. Bu durumda, idrarda şeker tespit edildiğinde vücuttaki glukoz oranının aşırı miktarlarda olduğu anlaşılabilir. Ancak idrar ölçümü, kan şekerini tespit etmek için geçerli bir yöntem değildir. Yalnızca belli durumlarda bu yönteme başvurulması gerekebilir.

Şeker Kontrolünde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Kan şekerinin doktor tarafından önerilen aralıklarla ölçülmesi gerekir. Belirtildiği gibi, açlık ve tokluk durumunda olması gereken değerler farklıdır ve tedavinin doğru bir süreçte ilerlemesi için iki ölçüme de ayrı ayrı ihtiyaç duyulmaktadır.

Elde edilen değerlerin her gün kaydedilmesi gerekir. Bazı cihazlarda kayıtlar günlük olarak tutulmaktadır ancak stripler ile ölçüm yapılıyorsa sonuçların not alınması faydalı alacaktır. Kan şekerindeki günlük değişimlerin hastalığın tedavisi için önemli bir veri olduğu unutulmamalı ve gereken önem gösterilmelidir.